خانه » وبلاگ » رفتار سازمانی و عوامل محیطی RSS

رفتار سازمانی و عوامل محیطی

۲۹ تير ۱۳۹۱

به نام خدا. بنده با توجه به مطالعات و تجاربی که داشته‌ام همیشه معتقد بوده‌ام که مدیران سهم بسیار مهمی در هدایت رفتارهای سازمانی کارکنان در زمینه‌های گوناگون دارند. کارکنان زمان زیادی از زندگی خود را در سازمان و محل کاری خود می‌گذرانند، رشد می‌کنند، و انرژی و امید آن‌ها به زندگی و کار در تعامل با پدیده‌های سازمانی متعددی شکل می‌گیرد. هر یک از کارکنان به تدریج در درون سازمان و در یک فضای حرفه‌ای درباره خود شناخت پیدا می‌کنند و می‌توانند توانمندی‌ها و ارزشهای مختلفی را در خود به وجود آورند. این‌ها همگی بر اهمیت نقش مدیران در تعامل با کارکنان می‌افزاید و آن را مسئولیت اخلاقی بزرگی می‌کند. علیرغم اینکه خیلی از عوامل موثر بر رفتارهای سازمانی ریشه در پدیده‌های درون سازمانی دارد، اما از تاثیر عوامل محیطی بر درون سازمان نمی‌توان صرف نظر کرد.


از جمله موانعی که یک مدیر در رهبری یک سازمان و یا یک واحد با آن مواجه می‌شود نوع رفتار‌ها، عادت‌ها، باور‌ها و ارزشهایی است که افراد از محیط بیرونی سازمان به شیوه‌های گوناگونی به داخل سازمان منتقل می‌کنند. از اینرو خانواده، آموزش و پرورش، و آموزش عالی از نهادهای کلیدی هستند که به صورت سیستمی در تعامل با زندگی سازمانی کارکنان هستند. به نظر می‌رسد که بسیاری از نظریه‌ها و تحقیقات حوزه رفتار سازمانی بر اساس بررسی روابط بین پدیده‌های درون سازمانی شکل گرفته‌اند. گر چه در مطالعات بین المللی موجود در حوزه رفتار سازمانی، عوامل محیطی خاصی مانند عوامل فرهنگی (مانند فردگرایی یا جمع گرایی) و تاثیر ارزشهای عمومی جامعه بر رفتارهای سازمانی مورد توجه بوده‌اند. این عوامل عمدتاً مبتنی بر مطالعات بین المللی بوده است که ممکن است همه آن‌ها الزاماً از عوامل محیطی اصلی در ایران نباشند، و یا اینکه در محیط بیرونی سازمان‌های ایرانی عواملی وجود داشته باشد که الزاماً برای سایر کشور‌ها مصداق نداشته باشد.


تعامل اینجانب با محیط‌های کاری در برخی سازمان‌ها این برداشت را به وجود آورده است که مشکلات متعددی در داخل سازمان‌ها متاثر از عوامل محیطی و اثرات مستقیم و یا غیر مستقیم آن‌ها بر روی رفتارهای سازمانی کارکنان است. گر چه عوامل محیطی اثر گذار بر رفتارهای سازمانی الزاماً منفی نیستند و ممکن است در شرایط متعددی آثار مثبت هم ایجاد نمایند، اما در ادامه به برخی از موانع اثربخشی (موارد منفی) که بیشتر مشاهده کرده‌ام اشاره می‌کنم. البته ذکر این موارد الزاماً به معنای تایید آن‌ها نیست (و نیاز به تحقیق تجربی برای بررسی روایی این گزاره ها وجود دارد)، اما در صورت وجود نیازمند مدیریت هستند.


برخی از موانع اثربخشی در رفتارهای سازمانی که ناشی از عوامل محیطی هستند عبارتند از:



۱.  دیدگاه‌های سیاسی و یا ارزشی متفاوت کارکنان و تعارضات پنهان و یا آشکار آنان در تعاملات درون سازمانی که منجر به کاهش اثربخشی سازمانی می‌شود. این شرایط به خصوص از جنبه سیاسی آن قبلاً مشاهده شده و ممکن است در آینده هم پیش بیاید.


 
۲.  امید کم به آینده شرابط اقتصادی که منجر به کاهش انگیزه برخی افراد شده و تلاش خود را در کار وسیله‌ای سودمند و موثر برای دستیابی به زندگی مادی مطلوب و حتی حداقلی در آینده نمی‌بینند. این موضوع احتمالاً در نسل جوان بیشتر قابل مشاهده است.


 
۳.  امید کم به امکان رشد حرفه‌ای و تخصصی در برخی حوزه‌ها، به دلیل عدم توازن بین توسعه اقتصادی و سطح رشد در برخی حوزه‌های صنعتی و توسعه نظام آموزش عالی در تخصص‌های مرتبط که موجب می‌شود که برخی کارکنان پس از مدتی مسیر رشد برای خود نبینند.


 
۴.  بدگمانی به مدیران که به دلیل شایعات و اخبار دهان به دهان بین مردم منتقل شده و برخی را به مدیران و اصولاً شغل مدیریتی در هر لایه‌ای که باشد بدبین می‌کند. در اینباره در یادداشت قبلی توضیح داده‌ام.


 
۵.  سطح توقع از زندگی و تغییر سبک زندگی ایده آل در برخی افراد و به خصوص در برخی جوان تر‌ها که شرایط درآمدی خود را حتی در بهترین حالات موجود در بازار کار کافی نمی‌دانند و فاصله بزرگی بین وضع موجود با وضع مطلوب از زندگی ایده آل خود می‌بینند. جدا از درستی و یا غلطی این انتظارات، این موضوع در نسل‌های مختلف می‌تواند گوناگون باشد.


 
۶.  رفتارهای دوگانه و عدم ثبات رای و منش رفتاری و اخلاقی برخی از کارکنان و مدیران به دلیل فقدان تجارب جدی و مستقل آن‌ها در طی دوران تحصیلی و دانشگاهی که منجر به محدودیت‌هایی در قابلیت‌های رفتاری و اخلاقی آن‌ها شده باشد و خود را در محیط کار نشان می‌دهد.


 
۷.  افزایش انتظارات خانواده از کارکنان که به دلیل تغییر شرایط اقتصادی و تغییر انتظارات در طی زمان فشار بر شرایط ذهنی و هیجانی کارکنان می‌گذارد.


 
۸.  وجود برخی آسیب‌های اجتماعی مانند اعتیاد، مشکلات جدی خانوادگی و مشکلات تربیتی فرزندان می‌تواند از موانع ذهنی و روانی بزرگی برای عملکرد موثر برخی کارکنان و مدیران باشد. سطوح استرس بالای برخی افراد ممکن است تا حد زیادی به این عوامل محیطی مرتبط باشد که در نتیجه آن ممکن است سطح تعارضات درون سازمانی را بالا ببرد و کیفیت زندگی افراد را پایین بیاورد.


 
۹.  بی توجهی به وضعیت دیگران به دلیل ازدیاد مشکلات شخصی و خانوادگی و فقدان فرصت کافی برای رشد اخلاقی یک فرد که در محیط کار به صورت رفتارهای فردگرایانه و سرد در روابط انسانی و اجتماعی و‌گاه با نوعی کم مسئولیتی به موضوعات کلیدی خود را نشان می‌دهد.


 
۱۰.  تسلیم محض قدرت شدن در برخی افراد که احتمالاً در سیستم‌های آموزشی و اجتماعی قبل از اشتغال آموخته می شود. این ویژگی برخی را در محیط کار به سمت رفتارهای غیرموثر و منفعل و غیر مسئولانه در روابط با مدیران مستقیم و مدیران ارشد می‌کشاند، و این نیز به نوبه خود مدیریت سازمان‌ها را به خصوص در سازمان‌های بزرگ دشوار می‌کند.


 


۱۱. فقدان شناخت کافی از خود به دلیل کمبود تجارب واقعی در زندگی که به یک فرد تصویری صحیح از خود را نشان دهد. این موضوع ممکن است تصویری کوچک‌تر و یا بزرگ‌تر از حد واقعی در ذهن یک فرد از خودش ایجاد کند (و یا نا‌متناسب) که در پذیرش مسئولیت‌های کاری و نیز سطح انتظاراتش از کار و دیگران در محیط کاری اثر می‌گذارد. برخی ممکن است برداشت‌هایی توهمی و خلاف واقع از خود داشته باشند، چرا که تجارب قبلی در دوران تحصیلی که مفهوم از خود آن‌ها را شکل داده است، تجاربی نیستند که با واقعیت‌های محیطی و کاری متناسب باشند.


 
۱۲.  ایده آل گرایی در برخی افراد که ارزیابی مسایل را همه یا هیچ می‌پندارند و با تعاریفی بسیار ایده آل از موفقیت و یا شرایط کاری مطلوب، در خود هیجانات مثبت زیاد غیر واقعی و‌گاه یاس و ناامیدی‌های غیر ضروری ایجاد می‌کنند. حتی ممکن است قضاوت‌های اغراق آمیز مثبت و یا منفی درباره دیگران در سازمان نیز تحت تاثیر نوعی ایده آل گرایی باشد. نظام‌های آموزشی و رسانه‌های عمومی در این زمینه می‌توانند خیلی اثر گذار باشند.


از طرف دیگر بر اساس مهارت های تفکر سیستمی آموخته‌ام که «موانع» را بهتر است «بخشی از مسئله» دید و راه حل مناسب برای یک مسئله را با در نظر گرفتن موانع به عنوان بخشی از آن مسئله شناسایی کرد. با توجه به این موضوع، سوال اصلی اینست که اگر این تاثیرات محیطی بر رفتارهای سازمانی افراد واقعی و موثر باشند، چه سبک‌های رهبری سازمانی را باید انتخاب و ترویج نمود، به گونه‌ای که این موانع به عنوان بخشی از واقعیت تلقی شده و متناسب با آن روشهای متناسب برای هدایت و انگیزه بخشی به کارکنان انتخاب شود. سوال بعدی اینست که کدامیک از این موانع را به دشواری (نیازمند اقدامات لازم در سطح کلان جامعه) و کدام‌ها را می‌توان تا حدی با اقدامات درون سازمانی مدیریت کرد، و نهایتاً این اقدامات درون سازمانی کدامند و چگونه قابل اجرا هستند. گر چه ایده‌هایی تجربی و فردی برای برخی از این موضوعات دارم، اما به نظرم این حوزه نیازمند مطالعات عمیق و روشمندی است که برای پژوهش‌های آتی در سازمان‌های ایرانی پیشنهاد می‌شود.

سلام اقای دکتر .می بخشین عوامل اقتصادی و سیاسی را بهعنوان عوامل محیطی بر رفتار کارکنان در طرح پایان نامه ام اوردم سوالات مرتبط با انها را چه می توانم بنویسم مثلا دو یا سه سوال ممنون

با سلام و تشكر
پيشنهاد مي كنم كه با مشورت استاد راهنماي پايان نامه خود تلاش كنيد زمينه يا عامل خيلي خاص و مشخصي را براي اين موضوع انتخاب كنيد. بررسي عمومي موضوع منجر به تحقيق تجربي خوبي نخواهد شد. به عبارت ديگر تحقيق شما بايد باريك تر و روي عوامل مشخص تر و محدودتري تعريف شود.
موفق باشيد

استاد گران قدر – جناب آقای دکتر علوی

با سپاس بی کران از مطلب
به نظر من علاوه بر موارد قید شده یکی دیگر از عوامل بسیار مهمی که موجب عدم اثر بخشی کارکنان در اکثر سازمان های ایرانی میباشد عامل عدم خود باوری است که متاسفانه به علت مدیریت های نا صحیح قریب به اتفاق مدیران ایرانی، نه تنها مشکلات بر طرف نگشته بلکه به آن ها دامن نیز زده میشود.
در اثبات این مدعا همین بس که امروزه در حوزه های فنی نه تنها از نظر تجهیزات وابستگی شدید وجود دارد بلکه از نقطه نظر کار مهندسی نیز صنعت دچار آشفتگی بسیار می باشد و با وجود توان فنی و مهندسی بسیار مناسب قریب به اتفاق مدیران به دنبال یافتن بهانه های متعدد جهت استفاده از توان خارجی می باشند.که در خوشبینانه ترین حالت علت چنین رفتار هایی عدم آشنایی مدیران با حوزه مدیریتی خود می باشد!
به نظر میرسد قبل از یافتن جواب برای سوال می بایست به این سوال جواب داده شود که آیا کسانی که به عنوان مدیر مسولیت خطیر رهبری و مدیریت زیرمجموعه خود را دارند، دارای صلاحیت های لازم می باشند؟!

در مورد این مطلب نظری دارید؟ لطفا آن را مطرح نمایید.

ایمیل شما فقط به منظور تماس با شما ذخیره خواهد شد و در سایت نمایش داده نمی شود.
لطفا http:// را در ابتدای آدرس وب سایت خود قرار دهید. (این فیلد اخیاری است)
CAPTCHA
لطفا کپچای زیر را در باکس مربوطه وارد کنید.
4 + 3 =